ต้นพีพวนน้อย (หมากผีผ่วน) ผลไม้ป่าไทย

พีพวนน้อย (หมากผีผ่วน, นมควาย) ผลไม้ป่า,พืชที่กินได้,พืชสมุนไพร

  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Uvaria rufa (Dunal) Blume
  • วงศ์ (Family): Annonaceae
  • สกุล (Genus): Uvaria
  • ชื่อท้องถิ่นอื่น : นมแมว (ภาคกลาง), นมแมวป่า (เชียงใหม่), นมวัว (กระบี่, พิษณุโลก), นมแมว นมงัว ลำงัว (นครราชสีมา), ติงตัง ตีนตั่ง ตีนตั่งเครือ (นครราชสีมา, มหาสารคาม, ศรีสะเกษ, อุบลราชธานี), พีพวนน้อย (ชุมพร), พีพ่วน ผีพ่วน หมากผีผ่วน (อีสาน), สีม่วย (ชัยภูมิ), ตรีล (เขมร-อ.ท่าตูม สุรินทร์), แจมเกรียล (ส่วย อ.ท่าตูม สุรินทร์)

Synonyms

  • Guatteria rufa Dunal
  • Unona setigera Blanco
  • Uva rufa Kuntze
  • Uvaria astrosticta Miq.
  • Uvaria bancana Scheff.
  • Uvaria branderhorstii Burck
  • Uvaria fauveliana (Finet & Gagnep.) Pierre ex Ast
  • Uvaria ridleyi King
  • Uvaria setigera (Blanco) Blanco
  • Uvaria solanifolia C.Presl

ข้อมูลทั่วไป ถิ่นอาศัย, แหล่งที่พบ หมากผีผ่วน

ต้นหมากผีผ่วน ถิ่นอาศัย ขึ้นตามที่โล่งแจ้ง หรือชายป่าดงดิบ ป่าเบญจพรรณ และป่าบุ่งป่าทาม ที่ความสูงจากระดับน้ำทะเล ไม่เกิน 1,500 ม.

การกระจายพันธุ์ หมากผีผ่วน พบได้ง่ายทั่วทุกภาคของประเทศไทย ต่างประเทศพบที่อินเดีย จีนตอนใต้ และทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ข้อมูล ต้นพีพวนน้อย (ผีผ่วน, นมควาย) ผลไม้ป่า, สรรพคุณ

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ หมากผีผ่วน

  • ลักษณะอยู่อาศัย : ไม้เลื้อย เนื้อเหนียว ยาว 3-10 ม.
  • ลักษณะลำต้น : เถาแก่มีร่องตื้นตามยาวแกมร่างแห ตามกิ่งอ่อน ใบอ่อน ก้านใบ และช่อดอกมีขนกระจุกรูปดาวสีสนิม-ขาว
  • ใบ : ใบเดี่ยว เรียงสลับ ใบรูปหอกกลับแกมขอบขนาน ยาว 6-15 ซม. ปลายใบเรียวแหลม โคนใบเว้ารูปหัวใจ
  • แผ่นใบ : ผิวใบด้านบนมีขนหรือเกลี้ยง ด้านล่างมีขนสั้นสีสนิมหนาแน่นตามเส้นกลางใบ เส้นแขนงใบข้างละ 8-12 เส้น ปลายเส้นไม่โคงจรดกัน ก้านใบบวม ยาว 5 มม.
  • ดอก : ดอกแบบช่อกระจุก มี 1-4 ดอก ออกตรงข้ามใบ ก้านดอกยาว 0.6-1 ซม.
  • กลีบเลี้ยง : กลีบเลี้ยง 3 กลีบ สีเขียวอ่อน
  • กลีบดอก : กลีบดอก 6 กลีบ มีขนาดใกล้เคียงกัน สีแดงเข้มหรือสีแดงอมม่วง รูปขอบขนาน ยาว 8-12 ซม. ปลายมน มีขนสั้น ปลายกลีบม้วนกลับน้อยมาก ดอกบานกว้าง 1.5 ซม. ออกดอกช่วงเดือนมีนาคม-กันยายน
  • ผล : ผลทรงรีหรือขอบขนาน กว้าง 2 ซม. ยาว 2-3 ซม. มีขนสั้น ผิวเรียบไม่มีรอยคอด ก้านผลยาว 1-3 ซม. ติดเป็นกลุ่มๆ ละ 5-20 ผล ก้านช่อผลยาว 1 ซม. ผลสุกเปลี่ยนเป็นสีเหลือง-ส้ม-แดง ตามลำดับ มีเมล็ดสีดำจำนวนมากเรียงเป็น 2 แถว ผลแก่ช่วงเดือนพฤษภาคม-พฤศจิกายน

ข้อมูล ต้นพีพวนน้อย (ผีผ่วน, นมควาย) ผลไม้ป่า, สรรพคุณ

การใช้ประโยชน์

  • ใช้ประโยชน์เป็นอาหาร หมากผีผ่วน : ผลสุกสีส้ม-แดงเข้ม เนื้อในสีขาวมีรสหวาน-อมเปรี้ยว กลิ่นหอมคล้ายลิ้นจี่สุก ชาวบ้านและเด็กๆ นิยมกินเล่น โดยกินเฉพาะเนื้อสีขาวและคายเมล็ดสีดำทิ้ง หรือปลอกเปลือกออกแล้วนำมาคลุกกับน้ำปลา น้ำตาลและพริกป่น กินเล่น ส่วนผลอ่อน-ห่าม รสเปรี้ยวอมฝาดใช้ตำส้ม
  • ใช้เป็นสมุนไพร หมากผีผ่วน : แก่นต้มน้ำบำรุงน้ำนมแม่ลูกอ่อน, ผลสุกกินมากเป็นยาระบาย, เถา 1 กำมือ แช่หรือต้มน้ำดื่มรักษาอาการปวดเมื่อย, เถาต้มน้ำดื่มรักษาโรคภูมิแพ้, เถา แก่นและเปลือกเข้ายา (ผีพ่วน+ดูกใส+ตาไก้/ตากวาง+เจตพังคี+เปล้าใหญ่) ผสมกันต้มน้ำดื่มรักษาโรคกระเพาะ
  • ใช้ทำเป็นวัสดุใช้งาน : เถาเนื้อเหนียว ใช้ทำขอบสวิง ขอบกระด้ง ขอบอู่ (เปล) ขอบกระโซ่วิดน้ำ กงลอบ กงไซ เถาใช้สานฝักมีด

"ต้นหมากผีผ่วน" ซื้อที่ไหน ...

ปัจจุบันการหาซื้อต้นหมากผีผ่วน ได้สะดวกสบายมากยิ่งขึ้น หาซื้อง่าย ราคาไม่แพง โดยสามารถดูราคา หรือสั่งซื้อได้ที่ร้านขายต้นหมากผีผ่วน ทางออนไลน์ได้แล้ว โดยสามารถเก็บเงินปลายทางได้ สั่งซื้อง่าย จัดส่งรวดเร็ว จัดส่งต้นไม้ถึงบ้านเลยจ้า

อ้างอิง

  • ข้อมูลและภาพ : หนังสือเผยแพร่: ป่าบุ่งป่าทาม ภาคอีสาน