ต้นพวงคราม (ช่อม่วง) วิธีปลูกและการดูแล.

ชื่อไทยของพรรณไม้ชนิดนี้ มีชื่อทางการ ว่า "พวงคราม" ซึ่งอ้างอิงตามข้อมูลชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย โดย เต็ม สมิตินันทน์ (ฉบับแก้ไขปรับปรุง พ.ศ. 2557) และยังมีชื่ออื่น ๆ ที่เป็นชื่อพื้นเมือง หรือ ชื่อท้องถิ่น อีกคือ ช่อม่วง เป็นต้น

ต้นพวงคราม/ช่อม่วง
ภาพ : กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้

ถิ่นกำเนิด การกระจายพันธุ์ และถิ่นที่อยู่อาศัย

ต้นพวงคราม มีถิ่นกำเนิดในแถบอเมริกากลางจากปานามาถึงเม็กซิโก และหมู่เกาะเวสต์อินดีส ปลูกเป็นไม้ประดับทั่วไปในเขตร้อน โตเร็ว ชอบแดดจัด

ชื่อวิทยาศาสตร์, ชื่อสามัญ ภาษาอังกฤษ, ชื่อพ้อง

  • พวงคราม (ช่อม่วง) ชื่อวิทยาศาสตร์ ว่า Petrea volubilis L.
  • อยู่ในวงศ์ Verbenaceae
  • มีชื่อสามัญ ภาษาอังกฤษ ว่า Sandpaper vine, Purple wreath, Queen’s wreath
  • ชื่อพ้อง (Synonyms) :
    • Petrea amazonica Moldenke
    • Petrea arborea Kunth
    • Petrea arborea f. albiflora Standl.
    • Petrea arborea f. broadwayi (Moldenke) Moldenke
    • Petrea atrocoerulea Moldenke

สกุล Petrea มีถิ่นกำเนิดในอเมริกาใต้และเม็กซิโก มี 12 ชนิด ในไทยพบปลูกเป็นไม้ประดับชนิดเดียว มีหลายสายพันธุ์ ชื่อสกุลตั้งตามชื่อขุนนางชาวอังกฤษ Lord Robert James Petre (1713–1743) ผู้ให้การสนับสนุนงานด้านพฤกษศาสตร์และพืชสวน

ข้อมูล ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ พวงคราม (ช่อม่วง)

ต้นพวงคราม (ช่อม่วง) มีลักษณะเป็น ไม้พุ่มสูงได้ถึง 4 ม. หรือเป็นไม้เถาเลื้อยเนื้อแข็ง ยาวได้ถึง 12 ม. เปลือกสีน้ำตาลอ่อน หรือสีเทาอ่อน กิ่งอ่อนมีขนสั้นนุ่ม เมื่อเถาแก่ขนจะหายไป

ใบพวงคราม (ช่อม่วง) ใบเรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก รูปรี รูปขอบขนาน หรือแกมรูปไข่ ยาว 6–22 ซม. โคนแหลมหรือมน ปลายแหลมยาว ก้านใบยาว 1–2 ซม. แผ่นใบค่อนข้างหนาแข็ง ผิวด้านบนสีเขียวเข้ม มีขนสากมือ ด้านล่างสีอ่อนกว่า

ดอกพวงคราม (ช่อม่วง)
Petrea volubilis by Egon Krogsgaard

ดอกพวงคราม (ช่อม่วง) ช่อดอกแบบช่อกระจะ ออกตามซอกใบ ห้อยลง ยาว 20–40 ซม. มี 10–40 ดอก ก้านดอกยาวได้ถึง 1 ซม. ดอกสมมาตรด้านข้าง สีม่วงหรือขาว

กลีบเลี้ยงและกลีบดอกมีจำนวนอย่างละ 5 กลีบ กลีบเลี้ยงคล้ายกลีบดอก บาง เรียวแคบแต่ยาวกว่ากลีบดอก สีขาวหรือม่วงอ่อน ติดทน กลีบดอกคล้ายรูปดอกเข็ม สีม่วงเข้มกว่ากลีบเลี้ยง หลอดกลีบสั้น

แผ่นกลีบรูปไข่กลับ ยาว 1–2 ซม. ปลายตัด มีขนสั้นนุ่ม เกสรเพศผู้ อันสั้น 2 อัน อันยาว 2 อัน รังไข่มี 2 ช่อง ก้านเกสรเพศเมียสั้นกว่าหลอดกลีบดอก

ผลพวงคราม (ช่อม่วง) ผลผนังชั้นในแข็ง รูปไข่แกมรูปขอบขนาน มีกลีบเลี้ยงหุ้ม ผลติดบนกลีบประดับ มีขนนุ่มปกคลุม มี 1 เมล็ด

ประโยชน์ พวงคราม (ช่อม่วง)

นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ โดยปลูกให้เลื้อยขึ้นซุ้มหรือปลูกข้างรั้ว เวลามีดอกดกและดอกบานพร้อมกันทั้งต้น จะสร้างบรรยากาศให้ดูงดงามเป็นอย่างยิ่ง จึงนิยมปลูกประดับเป็นซุ้มหรือให้เลื้อยตามกำแพง หรือปลูกไว้ตามบ้านเรือน ดอกนำมาคั้นสกัดเอาน้ำสำหรับเป็นสีทำขนม หรือที่เรียกว่า ขนมช่อม่วง

วิธีปลูก พวงคราม (ช่อม่วง) การดูแล และการขยายพันธุ์

การขยายพันธุ์พวงคราม (ช่อม่วง) ด้วยวิธีการเพาะเมล็ด ตอนกิ่ง ปักชำกิ่ง

วิธีปลูก พวงคราม (ช่อม่วง) เจริญงอกงามได้ดี ในสภาพดินที่มีความชุ่มชื้น และดินที่มีความร่วนซุยสามารถเก็บความชื้นได้ดี ต้องการน้ำปานกลาง ชอบแสงแดดจัด ชอบอยู่กลางแจ้ง ที่มีแสงแดดส่องถึงตลอดวัน มีความต้องการน้ำปานกลาง แต่จะไม่ชอบให้น้ำขังแฉะ

วิธีปลูก พวงคราม (ช่อม่วง)
ภาพ : davesgarden.com

ปัจจุบันพบเห็นพวงคราม พันธุ์ ต่าง ๆ คือ

  • พวงครามธรรมดา - เป็นไม้เลื้อย ที่พบเห็นทั่วไป ออกดอกในฤดูหนาว
  • พวงครามต้น - เป็นไม้ยืนต้น ใบเป็นรูปทรงรี กว้างเกือบกลมลวดลายคล้ายใบ สะระแหน่ ผิวใบหยาบสากมือและเป็นคลื่น แข็งและกรอบ สีเขียวสด ช่อดอกจะชูตั้งขึ้น ขนาดของช่อยาว ดอกมีขนาดเล็กและช่อถี่กว่า ออกดอกดกมากในฤดูหนาว
  • พวงครามดอกขาว (ชื่อวิทยาศาสตร์: Petrea volubilis 'Albiflora' ชื่อสามัญ: White Petrea) - เป็นไม้เลื้อยลักษณะเหมือนพวงครามพันธุ์ธรรมดา และโตช้ากว่าเล็กน้อย ดอกมีสีขาว และออกในฤดูหนาว
  • พวงครามออสเตรเลีย - เป็นไม้เลื้อย ใบใหญ่และหนากว่าพันธุ์ธรรมดา ดอกมีขนาดใหญ่ สีเข้ม ช่อดอกยาวกว่าพันธุ์ธรรมดามาก ออกดอกตลอดปี
  • พวงครามแอฟริกา - เป็นไม้เถารอเลื้อย ช่อดอกจะชูตั้งขึ้น ขนาดของดอกใหญ่กว่าอย่างชัดเจน และใบจะไม่มีขน ออกดอกในฤดูหนาว

อ้างอิง

รู้ยัง? หาซื้อต้นไม้ออนไลน์ ซื้อที่ไหนได้บ้าง ..?

ปัจจุบันการซื้อต้นไม้ สามารถหาซื้อได้สะดวกสบายมากยิ่งขึ้น หาซื้อง่าย ราคาไม่แพง คุณไม่ต้องเสียเวลาออกไปเดินตามหาเองให้วุ่นวาย โดยสามารถดูราคา หรือสั่งซื้อได้ที่ร้านขายต้นไม้ออนไลน์ได้แล้ว โดยสามารถเก็บเงินปลายทางได้ สั่งซื้อง่าย จัดส่งรวดเร็ว จัดส่งต้นไม้ถึงบ้านเลยจ้า