Skip to main content

ต้นไม้: หมันดง (ตังบี้) ลักษณะ ผลสุก รสหวาน มีเมือกเหนียว


★★★★★

ต้นไม้: หมันดง (ตังบี้) ลักษณะ ผลสุก รสหวาน มีเมือกเหนียว Cordia dichotoma

หมันดง (ตังบี้)

ชื่อวิทยาศาสตร์ (ชื่อพฤกษศาสตร์)

หมันดง (ตังบี้) ชื่อวิทยาศาสตร์ ว่า Cordia dichotoma G.Forst. จัดเป็นพืชในสกุล Cordia อยู่ในวงศ์ (Boraginaceae) ซึ่งพันธุ์พืชนี้ ทางเราจัดไว้ในกลุ่มสมุนไพร

ชื่อไทย

ชื่อที่เป็นทางการ หรือ ชื่อราชการของพืชชนิดนี้ มีชื่อไทยว่า หมันดง (อ้างอิงจากข้อมูลชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย; เต็ม สมิตินันท์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557)

ต้นหมันดง มีชื่อสามัญ (ภาษาอังกฤษ) ว่า - และยังมีชื่ออื่น ๆ ที่เป็นชื่อพื้นเมือง หรือชื่อท้องถิ่น ว่า หมัน (ภาคกลาง), หมันดง (นครราชสีมา), ตังบี้ (อ.เมือง มหาสารคาม), มันหมู (ลำปาง), ผักหม่อง (ฉาน-ภาคเหนือ), ส่าบูอิ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน)

นิเวศวิทยา

ต้นหมันดง (ตังบี้) ในประเทศไทยพบขึ้นในป่าผลัดใบ ป่าดงดิบริมน้ำ ป่าบุ่งป่าทาม หรือทุ่งนา ปกติชอบขึ้นในเขตที่ราบน้ำท่วมถึง ที่ความสูงจากระดับน้ำทะเลไม่เกิน 500 ม.

การกระจายพันธุ์

การกระจายพันธุ์ของหมันดง (ตังบี้) พบทั่วประเทศไทย แต่ค่อนข้างหายาก ต่างประเทศพบในภูมิภาคเอเชียใต้ จีนตอนใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และทวีปออสเตรเลียด้านตะวันออกเฉียงเหนือ

หมันดง (ตังบี้) ออกดอกเดือนไหน

ต้นหมันดง (ตังบี้) ออกดอกช่วงเดือนมกราคม-เมษายน ผลแก่พฤษภาคม-กรกฎาคม

ต้นไม้: หมันดง (ตังบี้) ลักษณะ ผลสุก รสหวาน มีเมือกเหนียว Cordia dichotoma

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของหมันดง (ตังบี้)

  • ลักษณะวิสัย: ไม้ต้น สูงถึง 15 ม.
  • ลำต้น: เปลือกแตกเป็นร่องตามยาว กิ่งมีช่องอากาศสีขาวกระจาย กิ่งอ่อนและใบอ่อนมีขนสีน้ำตาลทองหนาแน่น ต่อมาเกลี้ยง
  • ใบ: ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปรีกว้าง ยาว 8-12 ซม. ปลายใบแหลม-มน ขอบใบเรียบ-หยักห่างๆ ผิวเกลี้ยง-มีขนประปราย เส้นแขนงใบข้างละ 4-5 เส้น ก้านใบยาว 1.5-4 ซม.
  • ดอก: มักออกดอกแยกเพศแยกต้น แบบช่อแยกแขนงห่างๆ ยาว 4-15 ซม. ดอกย่อยไม่มีก้าน กลีบเลี้ยงเป็นหลอดยาว 5 มม. ปลายแยก 5 พูสั้นๆ กลีบดอกสีขาว หลอดกลีบยาว 5 มม. ปลายแยก 4-5 แฉก ยาว 3-4 มม. ปลายม้วนกลับ
  • ผล: ผลค่อนข้างกลม กว้าง 1-1.8 ซม. ปลายมีติ่งแหลม เมื่อสุกเปลี่ยนเป็นสีส้มอมชมพู ผิวมันเงา มีถ้วยกลีบเลี้ยงหุ้มที่โคนประมาณ1/4 ส่วน เนื้อในใสเหนียว มีเมล็ดแข็ง 1 เมล็ด/ผล

ประโยชน์

การใช้ประโยชน์ของหมันดง (ตังบี้) สามารถนำมาเป็นอาหาร ผลสุกตำส้มใส่ตัวมดแดง หรือกินเป็นผลไม้ มีรสหวาน แต่มีเมือกเหนียว สามารถนำเมือกเหนียวจากผลสุกใช้ติดจักจั่น หรือใช้แทนกาวติดว่าวกระดาษ, เปลือกมีเส้นใยเหนียว นำมาทุบจนเป็นเส้นฝอย ใช้ในการตอกหมันยาแนวเรือ และใช้ไม้ทำฟืนหรือเผาถ่าน

*ดูเพิ่มเติม: พันธุ์ไม้ในกลุ่มสมุนไพร พันธุ์ต่าง ๆ ...

อ้างอิง: มานพ ผู้พัฒน์, ปรีชา การะเกตุ, ขวัญใจ คำมงคล และศรัณย์ จิระกร. 2561. ป่าบุ่งป่าทาม ภาคอีสาน. สำนักงานหอพรรณไม้, กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช, กรุงเทพฯ.