ต้นจำปีป่า (จุมปี) จำปีของไทย ไม้ดอกหอม..

จำปีป่า (จุมปี) ชื่อวิทยาศาสตร์ ว่า Magnolia baillonii Pierre วงศ์จำปี Magnoliaceae ไม้ไทยดอกหอม ดอกสีขาว กลีบดอกมากกว่าจำปีบ้าน

จำปีป่า เป็นพรรณไม้วงศ์จำปา Magnoliaceae ที่สามารถพบได้ในป่าดิบแล้งทุกภาคของประเทศ ยกเว้นภาคใต้ โดยจะขึ้นตามริมลำธารหรือบางครั้งจะพบได้ในป่าดิบเขาที่ระดับความสูง 600-1,200 ม. ส่วนในต่างประเทศ จะพบกระจายอยู่ในประเทศพม่า กัมพูชา เวียดนาม และทางตอนใต้ของประเทศจีน

จำปีป่า (จุมปี) จำปีพื้นเมืองของไทย ไม้ไทยดอกหอม ดอกสีขาว ดอกมีกลิ่นหอม
ภาพ : สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล

เดิมทีจำปีป่าเป็นพรรณไม้พื้นเมืองของไทยที่สามารถพบได้ทั่วไป ในป่าดิบแล้ง แต่เพราะลักษณะของจำปีป่าที่มีกลิ่นหอมจรุงใจ

เนื้อไม้มีความละเอียดคงทน ทำให้มีการนำลำต้นจำปีป่ามาทำโลงศพ ที่เรียกว่า "โลงจำปา" จากการใช้ประโยชน์ในด้านนี้เองที่ทำให้จำนวนต้นของจำปีป่าลดลงเรื่อยๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศจีน 

เนื่องจากชาวจีนมีความเชื่อว่า หากนำต้นจำปีป่ามาทำเป็นโลงจำปา ผู้ตายจะนอนอยู่ท่ามกลางกลิ่นหอมอ่อนๆ ของเนื้อไม้อย่างมีความสุขไปชั่วกัลปาวสาน ด้วยเหตุนี้ จำปีป่าจึงกลายเป็นพรรณไม้หายากและใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่งชนิดหนึ่งของจีน

ส่วนในประเทศไทย คนบางกลุ่มก็มีความเชื่อเช่นเดียวกับชาวจีนในประเทศจีน ยังมีการนำจำปีป่ามาทำโลงจำปา ทำให้จำนวนต้นจำปีป่าในประเทศไทยมีจำนวนลดลงอย่างต่อเนื่องและมีโอกาสที่จะสูญพันธุ์ในถิ่นกำเนิดได้ง่าย

ดังนั้นจึงควรมีการอนุรักษ์ต้นจำปีป่าขนาดใหญ่เหล่านี้เอาไว้ เพื่อใช้เป็นต้นแม่พันธุ์ในการผลิตเมล็ดพันธุ์สำหรับการขยายพันธุ์ต่อไปในอนาคต

สำหรับประโยชน์ด้านอื่นๆ ของพรรณไม้ชนิดนี้ คือ สามารถนำมาปลูกเป็นไม้ประดับ หรือไม้ที่ให้ร่มเงาตามอาคารบ้านเรือนหรือสำนักงานต่างๆ ได้ดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสถานศึกษา นับตั้งแต่โรงเรียนวิทยาลัย มหาวิทยาลัย ควรจะปลูกเอาไว้เป็นไม้ให้ร่มเงาบดบังแสงอาทิตย์ ลดความร้อน

นอกจากจะให้ความร่มรื่น สดชื่นกับนักเรียน นิสิตนักศึกษา และครูอาจารย์ในสถานศึกษาแล้ว ยังให้กลิ่นหอมโชยมา ช่วยเสริมให้บรรยากาศการเรียนการสอนมีประสิทธิภาพเป็นผลสำเร็จได้อย่างดีเยี่ยม 

รากของต้นจำปีป่ายังสามารถนำมาต้มเป็นยาระบายหรือยาขับพยาธิได้เป็นอย่างดี ส่วนเมล็ดจากต้นจำปีป่าก็เป็นอาหารอย่างวิเศษของบรรดานกและกระรอกในป่าอีกด้วย

ลักษณะพรรณไม้ของจำปีป่า

ต้นจำปีป่า มีลักษณะเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ สูง 25-35 ม. ลำต้นเปลาตรง แตกกิ่งมาก เป็นพุ่มที่ยอด ทรงพุ่มกลมโปร่ง เปลือกแตกสะเก็ดเป็นแผ่นเล็กๆ มีกลิ่นเฉพาะตัว เนื้อไม้และกิ่งเหนียว

ใบเดี่ยวรูปรีหรือรูปขอบขนาน เนื้อใบบาง แผ่นใบทั้งสองด้านเรียบ ใบด้านบนสีเขียวเข้มเป็นมัน ด้านล่างมีคราบสีขาวฉาบอยู่ ใบอ่อนมีขนปกคลุม เมื่อแก่แล้ว ใบค่อนข้างเกลี้ยง

ดอกจำปีป่า เป็นดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบใกล้ปลายกิ่ง ดอกสีขาวเหมือนดอกจำปีแต่มีกลีบมากกว่า ดอกบานตั้งขึ้น มีกลีบดอก 15-18 กลีบ เริ่มแย้มจะหอมตั้งแต่พลบค่ำ ดอกบานกางเต็มที่ตั้งแต่เช้า บานวันเดียวแล้วโรย กลีบดอกจะหลุดร่วงในวันถัดมา

ผลจำปีป่า มีลักษณะเป็นผลกลุ่ม มีเปลือก ผลย่อยเชื่อมติดกัน เมื่อแก่เปลือกหลุดออกเหลือแต่แกนผลคล้ายก้างปลา เมล็ดสีแดงเข้มติดอยู่กับแกนกลางผล ช่องละ 3-6 เมล็ด ลักษณะเมล็ดค่อนข้างกลม ขนาด 4-5 มม. เมื่อแก่มีสีแดงสด แต่ละผลมีเมล็ดจำนวนมาก การขยายพันธุ์ต้นจำปีป่า สามารถขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ดและทาบกิ่ง

Synonyms

  • Aromadendron baillonii (Pierre) Craib
  • Aromadendron spongocarpum (King) Craib
  • Magnolia baillonii var. bailingia Sima & H.Jiang
  • Magnolia phellocarpa (King) H.J.Chowdhery & P.Daniel
  • Michelia baillonii (Pierre) Finet & Gagnep.
  • Michelia phellocarpa (King) Finet & Gagnep.
  • Paramichelia baillonii (Pierre) Hu
  • Talauma phellocarpa King
  • Talauma spongocarpa King

อ้างอิง : หนังสือ 84 พรรณไม้ถวายในหลวง โครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ โดย บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) กรุงเทพฯ, 2552

รู้ยัง? หาซื้อต้นจำปี จำปา แมกโนเลีย และพันธุ์ไม้อื่นๆ ซื้อที่ไหนได้บ้าง ..?

ปัจจุบันการซื้อต้นจำปี จำปา แมกโนเลีย และพันธุ์ไม้อื่นๆ สามารถหาซื้อได้สะดวกสบายมากขึ้น หาซื้อง่าย ราคาไม่แพง คุณไม่ต้องเสียเวลาออกไปเดินตามหาเองให้วุ่นวาย โดยสามารถดูราคา หรือสั่งซื้อได้ที่ร้านค้าออนไลน์ได้แล้ว สั่งซื้อง่าย จัดส่งสินค้ารวดเร็วและจ่ายเงินปลายทางได้

คลิก! ➨ ไปที่ร้านค้า