Skip to main content

ต้นไม้: บัวสาย (จงกลนี) ลักษณะ ประโยชน์ ดอกหอม สรรพคุณ


★★★★★

ต้นไม้: บัวสาย (จงกลนี) ลักษณะ ประโยชน์ ดอกหอม สรรพคุณ Nymphaea pubescens

บัวสาย, จงกลนี (Hairy water lily)

ชื่อวิทยาศาสตร์ (ชื่อพฤกษศาสตร์)

บัวสาย (จงกลนี) ชื่อวิทยาศาสตร์ ว่า Nymphaea pubescens Willd. จัดเป็นพืชในสกุล Nymphaea อยู่ในวงศ์บัวสาย (Nymphaeaceae) ซึ่งพันธุ์พืชนี้ ทางเราจัดไว้ในกลุ่มไม้ดอกหอม

ชื่อพ้อง (Synonyms)

  • Castalia pubescens (Willd.) Wood
  • Nymphaea devoniensis Hook.
  • Nymphaea purpurea Rehnelt & F.Henkel
  • Nymphaea semisterilis Lehm.
  • Nymphaea lotus var. pubescens (Willd.) Hook. f. & Thomson

ชื่อไทย

ชื่อที่เป็นทางการ หรือ ชื่อราชการของพืชชนิดนี้ มีชื่อไทยว่า จงกลนี (อ้างอิงจากข้อมูลชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย; เต็ม สมิตินันท์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557)

ต้นจงกลนี มีชื่อสามัญ (ภาษาอังกฤษ) ว่า Hairy water lily, Pink water-lily, Red water-lily

และยังมีชื่ออื่น ๆ ที่เป็นชื่อพื้นเมือง หรือชื่อท้องถิ่น ว่า บัวแดง บัวสาย บัวสายแดง บัวสายสีชมพู (ทั่วไป), รัตอุบล เศวตอุบล สัตตบรรณ (กรุงเทพฯ), จงกลนี, บัวกินสาย, บัวขม, บัวขี้แพะ, บัวแดง, ปริก, ป้าน, ป้านแดง, สัตตบรรณ, สัตตบุษย์, สายบัว

นิเวศวิทยา

ต้นบัวสาย (จงกลนี) ในประเทศไทยพบขึ้นในที่โล่งแจ้ง ในแหล่งน้ำตามขอบบึงหรืออ่างเก็บน้ำที่มีน้ำนิ่ง-ไหลเอื่อย และมีระดับความลึกของน้ำ 1-3 ม. (ขึ้นได้ในที่ระดับน้ำลึกมากกว่าบัวผันและบัวหลวง)

การกระจายพันธุ์

การกระจายพันธุ์ของบัวสาย (จงกลนี) ในไทยพบได้ง่าย ทั่วประเทศ ต่างประเทศพบในเขตร้อนของภูมิภาคเอเชียใต้ และภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

บัวสาย (จงกลนี) ออกดอกเดือนไหน

ต้นบัวสาย (จงกลนี) ออกดอกและติดผลเกือบตลอดปี

ต้นไม้: บัวสาย (จงกลนี) ลักษณะ ประโยชน์ ดอกหอม สรรพคุณ Nymphaea pubescens

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของบัวสาย (จงกลนี)

  • ลักษณะวิสัย: ไม้น้ำล้มลุก มีอายุหลายปี
  • ลำต้น: มีลำต้นเป็นเหง้าสั้นอยู่ใต้ดินท้องน้ำ ลักษณะทั่วไปคล้าย บัวผัน (Nymphaea nouchali) แต่บัวสายจะมีส่วนต่างๆ ขนาดใหญ่กว่า
  • ใบ: ใบกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 15-40 ซม. ผิวใบด้านล่างมีขนสั้นหนาแน่น ก้านใบกลม สีม่วงอมชมพูคล้ำ มีขนสั้น กว้าง 1 ซม. ยาว 1-3 ม. สามารถยืดยาวตามระดับน้ำขึ้นได้ดี
  • ดอก: ดอกตูมรูปขอบขนานแกมรี ยาว 8 ซม. ก้านดอก (เรียวว่า "สายบัว") คล้ายกับก้านใบ กลีบดอกสีชมพูเข้ม หายากที่มีสีชมพูอ่อน-ขาว มี 15-30 กลีบ เมื่อดอกบานกว้าง 10-15 ซม. ดอกบานช่วงเช้ามืด-ช่วงสาย มีกลิ่นหอมหวาน เกสรเพศผู้สีชมพูเข้ม
  • ผล: ผลค่อนข้างกลม จมอยู่ใต้น้ำหลังผสมเกสรแล้ว
  • เมล็ด: เมล็ดมีจำนวนมากและมีขนาดเล็ก

ประโยชน์

การใช้ประโยชน์ของบัวสาย (จงกลนี) สามารถนำมาเป็นอาหาร โดยใช้ สายบัวหรือก้านดอก เป็นผักสด ลอกเปลือกออกกินแกล้มส้มตำ ผัดหรือแกงส้มใส่ปลา และดอก สามารถนำมากินสดได้ รสมัน

สรรพคุณทางสมุนไพร

ดอกแห้งเข้ายาอื่นๆ ต้มน้ำดื่มบำรุงกำลัง

*ดูเพิ่มเติม: พันธุ์ไม้ในสกุล Nymphaea พันธุ์ต่าง ๆ

อ้างอิง: มานพ ผู้พัฒน์, ปรีชา การะเกตุ, ขวัญใจ คำมงคล และศรัณย์ จิระกร. 2561. ป่าบุ่งป่าทาม ภาคอีสาน. สำนักงานหอพรรณไม้, กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช, กรุงเทพฯ.