Skip to main content

ต้นไม้: ผักก้านจอง (บอนจีน, ตาลปัตรฤๅษี) ประโยชน์ วิธีปลูก


★★★★★

ต้นไม้: ผักก้านจอง (ผักกันจ้อง, ตาลปัตรฤๅษี) กินเป็นผักสด

ผักก้านจอง (Yellow velvetleaf)

ชื่อวิทยาศาสตร์ (ชื่อพฤกษศาสตร์)

ผักก้านจอง ชื่อวิทยาศาสตร์ ว่า Limnocharis flava (L.) Buchenau จัดเป็นพืชในสกุล Limnocharis อยู่ในวงศ์ (Alismataceae) ซึ่งพันธุ์พืชนี้ ทางเราจัดไว้ในกลุ่มสมุนไพร

ชื่อพ้อง (Synonyms)

  • Alisma flavum L.
  • Damasonium flavum (L.) Mill.
  • Damasonium maximum Burm. ex Steud.
  • Limnocharis emarginata Humb. & Bonpl.
  • Limnocharis flava var. indica Buchenau
  • Limnocharis plumieri Rich.

ชื่อไทย

ชื่อที่เป็นทางการ หรือ ชื่อราชการของพืชชนิดนี้ มีชื่อไทยว่า บอนจีน (อ้างอิงจากข้อมูลชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย; เต็ม สมิตินันท์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557)

ต้นบอนจีน ยังมีชื่ออื่น ๆ ที่เป็นชื่อพื้นเมือง หรือชื่อท้องถิ่น ว่า ตาลปัตรฤาษี นางกวัก (ภาคกลาง), บัวค้วก (ภาคเหนือ), บัวลอย (แม่ฮ่องสอน), บอนจีน (ปัตตานี), ผักกันจ้อง ผักคันจ้อง ผักก้านจอง (อีสาน) และมีชื่อสามัญ (ภาษาอังกฤษ) ว่า Yellow velvetleaf, Yellow sawah lettuce, Yellow bur-head

นิเวศวิทยา

ต้นผักก้านจอง ในประเทศไทยพบขึ้นตามพื้นที่ชื้นแฉะ นาข้าว หรือขอบบึง ที่ระดับน้ำลึกไม่เกิน 50 ซม. ในที่โล่งแจ้ง

การกระจายพันธุ์

การกระจายพันธุ์ของผักก้านจอง เป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดอยู่ในเขตร้อนของทวีปอเมริกา ปัจจุบันกลายเป็นวัชพืชในนาข้าว พบทั่วประเทศไทย และเขตร้อนทั่วโลก

ผักก้านจอง ออกดอกเดือนไหน

ต้นผักก้านจอง ออกดอกและผลตลอดปี

ผักก้านจอง (ผักกันจ้อง, ตาลปัตรฤๅษี) กินเป็นผักสด

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของผักก้านจอง

  • ลักษณะวิสัย: ไม้น้ำล้มลุก
  • ลำต้น: มีรากยึดติดกับพื้นดินท้องน้ำ ต้นสูง 40-100 ซม.
  • ใบ: ก้านใบและก้านช่อดอกเป็นสามเหลี่ยม ใบยื่นพ้นน้ำ รูปไข่กว้าง ยาว 10-25 ซม. ปลายกลมหรือมีติ่งแหลม โคนใบกลมหรือหยักรูปหัวใจ เนื้อใบอ่อนนุ่ม เกลี้ยงและมีไขเคลือบนวลไม่ติดน้ำ เส้นแขนงใบออกจากโคนใบข้างละ 3-5 เส้น เส้นใบย่อยเรียงตามแนวขวางจำนวนมาก ก้านใบยาว 15-80 ซม. โคนก้านใบสีม่วงอมน้ำตาลและมีกาบ
  • ดอก: ช่อดอกแบบช่อซี่ร่ม ออกที่ยอด มี 3-12 ดอก ก้านช่อยาว 10-60 ซม. กลีบเลี้ยงสีเขียว มี 3 กลีบ กลีบดอกสีเหลือง มี 3 กลีบ รูปไข่กว้างเกือบกลม ยาว 2-2.5 ซม. เมื่อดอกบานกว้าง 3-5 ซม. เกสรเพศผู้สีเหลือง มีจำนวนมาก รูปแถบยาว
  • ผล: ผลแตกแนวเดียวจากด้านใน รูปครึ่งวงกลม ผลย่อยยาว 1-1.6 ซม.
  • เมล็ด: มีเมล็ดจำนวนมากรูปตัวยู

วิธีปลูกและการขยายพันธุ์

  • วิธีการปลูก : เป็นวัชพืชในนาข้าว ร่องนํ้าหรือพื้นที่ชุ่มนํ้าที่นํ้าลึกไม่เกิน 1 ฟุต
  • การขยายพันธุ์ : ขยายพันธุ์ได้ดีด้วยการแตกหน่อ และเมล็ดที่หล่นตกค้างในดินหรือไหลไปตามนํ้า.

ประโยชน์

การใช้ประโยชน์ของผักก้านจอง สามารถนำมาเป็นอาหาร โดยใช้ช่อดอกอ่อน ใบอ่อน และก้านอ่อน มีเนื้อกรอบ รสขมเล็กน้อย เป็นผักสดกินแกล้มส้มตำ หรือลวกจิ้มน้ำพริก หรือย่างกินกับลาบปลาตอง

*ดูเพิ่มเติม: พันธุ์ไม้ในกลุ่มสมุนไพร พันธุ์ต่างๆ ...

อ้างอิง: มานพ ผู้พัฒน์, ปรีชา การะเกตุ, ขวัญใจ คำมงคล และศรัณย์ จิระกร. 2561. ป่าบุ่งป่าทาม ภาคอีสาน. สำนักงานหอพรรณไม้, กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช, กรุงเทพฯ.