ต้นคำมอกน้อย (พุดน้ำผึ้ง) ดอกพุดของไทย..

คำมอกน้อย (พุดน้ำผึ้ง) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Gardenia obtusifolia Roxb. ex Hook.f. วงศ์ดอกพุด Rubiaceae พรรณไม้ดอกพุดของไทย ไม้ไทยดอกหอม

"คำมอกน้อย" เป็นพรรณไม้ในสกุลดอกพุดของไทย มีชื่อเรียกทางการค้าในตลาดต้นไม้ว่า "พุดน้ำผึ้ง" และยังมีชื่ออื่นเป็นชื่อท้องถิ่นอีกหลายชื่อ เช่น กระมอบ, กระบอก, ไข่เน่า, คมขวาน, พญาผ่าด้าม, พุดนา, ฝรั่งโคก ฯลฯ ดอกมีลักษณะคล้ายดอกคำมอกหลวง แต่มีขนาดเล็กกว่า

หากท่านมีโอกาสเข้าไปเดินชมธรรมชาติในป่าเต็งรัง ช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม ทั่วทั้งแนวป่าจะครอบคลุมไปด้วยต้นไม้ที่มีกิ่งระเกะระกะปราศจากใบ มองดูคล้ายกับแนวป่าที่ขาดความชุ่มชื้น ไร้ซึ่งความมีชีวิตชีวา เช่นเดียวกับ คำมอกน้อย หรือพุดน้ำผึ้ง ที่พร้อมใจกันทิ้งใบหมดแทบทั้งต้น

คำมอกน้อย (พุดน้ำผึ้ง) ดอกพุดของไทย ดอกสีขาว/เหลือง ดอกหอมกลิ่นน้ำผึ้ง
ภาพ : Meepole's silent corner 2

หากแต่ได้เบ่งบานดอกสีขาวโพลนเต็มทั่วทรงพุ่ม ส่งกลิ่นหอมหวาน ยังความสดชื่นมาสู่ผืนป่า และถ้าได้มีโอกาสย้อนกลับไปหลังจากดอกบาน 2-3 วัน ก็จะพบว่ากลีบดอกที่เคยเบ่งบานได้หลุดร่วงพรูลงมาเต็มพื้น

ขณะที่บนต้นก็จะผลิดอกใหม่ออกมาทดแทน คราใดที่ท่านได้มีโอกาสเห็นภาพประทับใจดังกล่าว ครานั้นท่านคงไม่อยากที่จะย่างก้าวไปไหนอีกเลย เพราะท่านได้ยืนอยู่ ณ จุดที่สวยงามที่สุดของป่าเต็งรังแล้ว

คำมอกน้อย หรือพุดน้ำผึ้ง เป็นพรรณไม้ในวงศ์ดอกพุด Rubiaceae มีเขตการกระจายพันธุ์ในประเทศไทยทางภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก โดยจะพบทั่วไปตามป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณที่แห้งแล้ง ส่วนในต่างประเทศพบที่พม่าและภูมิภาคอินโดจีน

คำมอกน้อย หรือพุดน้ำผึ้งเป็นพรรณไม้ที่ทนทานต่อความแห้งแล้งมากที่สุด ขณะเดียวกันก็เป็นพรรณไม้ที่เจริญเติบโตช้าที่สุด

ผู้ที่เคยปลูกคำมอกน้อย หรือพุดน้ำผึ้งโดยการเพาะเมล็ด คงจะทราบเป็นอย่างดีว่า กว่าต้นคำมอกน้อย หรือพุดน้ำผึ้งจะมีความสูงถึง 3 ม. ต้องใช้เวลาในการดูแลเอาใจใส่ไม่ต่ำกว่า 10 ปี

ด้วยความที่คำมอกน้อย หรือพุดน้ำผึ้งเป็นพรรณไม้ที่ใช้ระยะเวลาในการเจริญเติบโตค่อนข้างนาน จึงมักมีผู้ลักลอบเข้าไปขุดล้อมต้นจากพื้นที่อนุรักษ์ ทำให้จำนวนต้นคำมอกน้อย หรือพุดน้ำผึ้งในถิ่นธรรมชาติลดจำนวนลงอย่างรวดเร็ว

วิธีการอนุรักษ์ที่ถูกต้องจึงควรสนับสนุนให้เกษตรกรปลูกต้นคำมอกน้อย หรือพุดน้ำผึ้งมากขึ้น ด้วยระยะปลูก 3x4 ม. แล้วหมั่นบำรุงรักษาจนกระทั่งต้นคำมอกน้อย หรือพุดน้ำผึ้งมีทรงพุ่มสวยงามและออกดอกได้ 

เพื่อนำไปจำหน่ายให้แก่บรรดานักจัดสวนที่มาซื้อต้นคำมอกน้อยหรือพุดน้ำผึ้ง จากเกษตรกรไปจัดสวนให้แก่บรรดาเจ้าของบ้านที่นิยมปลูกสวนไม้ไทยหายาก

ถือเป็นการสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกร ขณะเดียวกันก็เป็นการอนุรักษ์ต้นแม่พันธุ์ที่อยู่ในป่า ช่วยให้ต้นแม่พันธุ์เหล่านั้นได้ออกดอกติดผลและกระจายพันธุ์ต่อไป

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของคำมอกน้อย(พุดน้ำผึ้ง)

ต้นคำมอกน้อย หรือต้นพุดน้ำผึ้ง มีลักษณะเป็นไม้พุ่มกึ่งไม้ยืนต้น ผลัดใบขณะออกดอก มีความสูงประมาณ 2-8 ม. ลำต้นแคระแกร็น กิ่งก้านคดงอ เรือนยอดเป็นพุ่มกลม เปลือกสีเทาปนดำ แตกเป็นร่องลึกตามยาว เนื้อไม้สีขาว ยอดอ่อนผิวมัน มีชันสีเขียวอมเหลือง

ใบออกเป็นใบเดี่ยวเรียงตรงข้ามสลับตั้งฉากเป็นกลุ่มตามปลายกิ่ง รูปไข่กลับ มี 2-4 คู่ กว้าง 3-7 ซม. ยาว 6-13 ซม. ปลายมนกว้าง โคนสอบมน เว้าเล็กน้อยตรงรอยต่อก้านใบ ขอบเรียบ ก้านใบสั้นมาก หูใบระหว่าง ก้านใบติดกันเป็นหลอดสั้นๆ ใบอ่อนมีคราบของชัน เหนียวติดกันตามผิวใบจนเป็นมัน

ดอกคำมอกน้อย หรือดอกพุดน้ำผึ้ง ออกดอกเป็นดอกเดี่ยวออกที่ปลายกิ่ง เมื่อดอกบานใหม่ๆ ดอกสีขาวแล้วเปลี่ยนเป็นดอกสีเหลืองอ่อน กลิ่นหอมหวาน

เมื่อดอกบานเต็มที่ เส้นผ่าศูนย์กลาง 3-5 ซม. กลีบดอกตูมบิดเวียน โคนกลีบ ดอกติดกันเป็นหลอดคล้ายรูปแจกัน ส่วนปลายแยกเป็น 5 แฉก รูปขอบขนานปลายมน ยาว 2-3 ซม.

ผลคำมอกน้อย หรือผลพุดน้ำผึ้ง มีลักษณะเป็นผลมีเนื้อ รูปกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง 2-3.5 ซม. ผนังหนา สีน้ำตาลอมเขียว ส่วนบนของผลมีหลอด กลีบเลี้ยงสั้นๆ ติดอยู่ ลักษณะเมล็ด กลมรี ค่อนข้างแบน ยาว 3-5 มม.

การขยายพันธุ์คำมอกน้อยหรือพุดน้ำผึ้ง สามารถใช้วิธีการเพาะเมล็ด ปักชำ และตอนกิ่ง

ที่มา : หนังสือ 84 พรรณไม้ถวายในหลวง โครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ โดย บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) กรุงเทพฯ, 2552

รู้ยัง? หาซื้อต้นไม้ และพันธุ์ไม้ต่าง ๆ ซื้อที่ไหนได้บ้าง ..?

ปัจจุบันการซื้อต้นไม้ และพันธุ์ไม้ต่าง ๆ สามารถหาซื้อได้สะดวกสบายมากขึ้น หาซื้อง่าย ราคาไม่แพง คุณไม่ต้องเสียเวลาออกไปเดินตามหาเองให้วุ่นวาย โดยสามารถดูราคา หรือสั่งซื้อได้ที่ร้านค้าออนไลน์ได้แล้ว สั่งซื้อง่าย จัดส่งสินค้ารวดเร็วและจ่ายเงินปลายทางได้

คลิก! ➨ ไปที่ร้านค้า