Skip to main content

ต้นไม้ 'จำปีศรีเมืองไทย' จำปีป่าพื้นเมืองของไทย ไม้เฉพาะถิ่น

อาจเรียกได้ว่า "จำปีศรีเมืองไทย" คือดอกไม้แห่งความภาคภูมิใจของคนไทยก็ว่าได้ เพราะดอกไม้หอมที่มีขนาดเล็ก ทรงพุ่มสวยงาม เป็นพรรณไม้ดอกหอมพื้นเมืองเฉพาะถิ่นของไทย เป็นพรรณไม้หายาก ที่มีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ในสภาพธรรมชาติมากที่สุดในพรรณไม้วงศ์จำปา ...

ดูเพิ่มเติม.. ไปที่ร้านค้า

จำปีศรีเมืองไทย จำปีเฉพาะถิ่นของไทย ดอกสีขาว ดอกบานตั้งขึ้น กลิ่นหอมแรง

จำปีศรีเมืองไทย

จำปีศรีเมืองไทย มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Magnolia thailandica Noot. & Chalermglin วงศ์จำปี Magnoliaceae คือพรรณไม้ดอกหอมในวงศ์จำปีที่มีดอกขนาดเล็กเพียง 2-2.5 ซม. เป็นไม้ยืนต้นที่มีทรงพุ่มสวยงาม เป็นพรรณไม้ชนิดใหม่ของโลกที่เพิ่งมีรายงานการตั้งชื่อ โดยผู้เชี่ยวชาญพิเศษของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย เมื่อไม่นานนี้ โดยได้รับทุนสนับสนุนการวิจัยจากการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช อันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

ความโชคดีในการค้นพบจำปีศรีเมืองไทย ไม่ได้มีอยู่เพียงที่เป็นไม้ดอกหอมชนิดใหม่ แต่ยังอยู่ที่ความเป็นพรรณไม้หายากที่มีเขตการกระจายพันธุ์ตามแหล่งใกล้น้ำและริมลำธารในป่าดิบเขาและป่าดิบชื้น ที่ระดับความสูง 900-1,300 ม. ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก และภาคตะวันตกเฉียงใต้ และยังไม่มีรายงานว่าพบในประเทศอื่นแต่อย่างใด

จึงคาดว่าน่าจะเป็นไม้เฉพาะถิ่นที่สามารถพบได้เพียงในพื้นที่ 4 จังหวัดของประเทศไทยเท่านั้น คือ เพชรบูรณ์ เลย ชัยภูมิ และกาญจนบุรี และด้วยความที่มีต้นแม่พันธุ์ขนาดใหญ่อยู่เพียงไม่กี่ต้น จำปีศรีเมืองไทยจึงเป็นพรรณไม้ชนิดใหม่ของโลก ที่มีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ในสภาพธรรมชาติมากที่สุด เพราะมีวิวัฒนาการต่ำที่สุด ในไม้วงศ์จำปา เนื่องจากยังมีการแยกเพศเป็นต้นเพศผู้และเพศเมีย

ถึงแม้ว่าต้นจำปีศรีเมืองไทย จะขึ้นอยู่ในพื้นที่ของอุทยานแห่งชาติ หรือเขตอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า ที่ไม่มีโอกาสถูกตัดฟันหรือถูกไฟไหม้ เพราะอยู่ติดลำธารในเขตที่ชื้นมาก แต่เนื่องจากมีการขยายพันธุ์ในสภาพธรรมชาติน้อยมาก มีดอกเพศเมียอยู่บนต้นเพศเมีย และมีดอกเพศผู้อยู่บนต้นเพศผู้ ผสมเกสรได้ยาก จึงมีโอกาสที่จะสูญพันธุ์ได้ในอนาคต

ลักษณะพรรณไม้ของจำปีศรีเมืองไทย

ต้นจำปีศรีเมืองไทย มีลักษณะเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ มีความสูงได้ถึง 20-30 ม. แตกกิ่งสูง มีกิ่งเล็กจำนวนมาก ตามกิ่งมีช่องอากาศเป็นจุดประสีขาว เนื้อไม้เหนียว เปลือกลำต้นสีน้ำตาล มีกลิ่นฉุนเฉพาะตัว ใบรูปรี กว้าง 3.5-5 ซม. ยาว 10-13 ซม. ปลายใบแหลม โคนใบรูปลิ่ม แผ่นใบเรียบ ด้านบน สีเขียวเข้มเป็นมัน ด้านล่างมีนวลสีขาวฉาบอยู่ เนื้อใบค่อนข้างบาง

ดอกจำปีศรีเมืองไทย ออกดอกเป็นดอกเดี่ยวออกที่ปลายยอด ดอกบานตั้งขึ้น ดอกสีขาว กลิ่นหอมแรง ดอกบานอยู่ได้ 1-2 วัน ดอกตูมรูปไข่ปลายแหลม เส้นผ่าศูนย์กลาง 1.2-1.6 ซม. ยาว 2-2.5 ซม. มีกาบหุ้มดอกสีเขียวเคลือบขาว 1 แผ่น และจะหลุดไปเมื่อดอกแรกแย้ม ดอกแยกเพศเป็นดอกเพศผู้และดอกเพศเมีย ออกดอกเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม

ผล(ฝัก)จำปีศรีเมืองไทย มีลักษณะเป็นรูปทรงกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง 2.5-3.5 ซม. มีผลย่อย 7-10 ผล เปลือกผลแข็งเชื่อมติดกัน ผลอ่อนมีสีเขียว ผลแก่สีน้ำตาล แตกออกเป็นพูตามแนวตั้ง คล้ายผลทุเรียน ผลย่อยแต่ละผลมีเมล็ดสีแดงเข้ม 1-2 เมล็ด ลักษณะเมล็ด สีแดง รูปกลมรี และค่อนข้างแบนยาว 10-12 มม.

การขยายพันธุ์จำปีศรีเมืองไทย สามารถขยายพันธุ์โดยวิธีการเพาะเมล็ด

อ้างอิง* : หนังสือ 84 พรรณไม้ถวายในหลวง โครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ โดย บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) กรุงเทพฯ, 2552

Synonyms

  • Kmeria thailandica (Noot. & Chalermglin) Q.Lin
  • Woonyoungia thailandica (Noot. & Chalermglin) N.H.Xia