Skip to main content

ต้นไม้ 'นมแมวซ้อน' (นมวัว) พรรณไม้ดอกหอม วงศ์กระดังงา

ข้อมูลพรรณไม้ไทย นมแมวซ้อน, นมวัว,นมงัว, ตีนตั่ง ชื่อวิทยาศาสตร์ ภาษาอังกฤษ ถิ่นกำเนิด ลักษณะ พฤกษศาสตร์ ประโยชน์ สรรพคุณ พันธุ์ ซื้อที่ไหน ราคา ...

ดูเพิ่มเติม.. ไปที่ร้านค้า


image : กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ [1]

นมแมวซ้อน

ชื่อไทยของพรรณไม้ชนิดนี้ มีชื่อทางการ ว่า "นมวัว" ซึ่งอ้างอิงตามข้อมูลชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย โดย เต็ม สมิตินันทน์ (ฉบับแก้ไขปรับปรุง พ.ศ. 2557) 

และยังมีชื่ออื่น ๆ ที่เป็นชื่อพื้นเมือง หรือ ชื่อท้องถิ่น อีกหลายชื่อ เช่น นมแมว, นมแมวซ้อน, เครือนมวัว (ภาคเหนือ); ตบหู (นครพนม); ตีนตั่ง, นมงัว (อุบลราชธานี); ตีนตั่งน้อย (นครพนม) เป็นต้น

ถิ่นกำเนิด การกระจายพันธุ์ และถิ่นที่อยู่อาศัย

นมวัว (นมแมวซ้อน) มีถิ่นกำเนิดและการกระจายพันธุ์ พบที่พม่า ภูมิภาคอินโดจีน ชวา หมู่เกาะซุนดาน้อยและโมลุกกะ ในไทยพบแทบทุกภาค ยกเว้นภาคใต้ ขึ้นตามป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้ง ป่าผลัดใบ และชายป่าหรือป่าดงดิบแล้งที่กำลังฟื้นตัว ที่ระดับความสูงไม่เกิน 800 ม.

ชื่อวิทยาศาสตร์, ชื่อสามัญ ภาษาอังกฤษ, ชื่อพ้อง

  • นมวัว (นมแมวซ้อน) ชื่อวิทยาศาสตร์ ว่า Uvaria dulcis Dunal
  • อยู่ในวงศ์ Annonaceae
  • ชื่อพ้อง (Synonyms) : Anomianthus dulcis (Dunal) J.Sinclair

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้นนมวัว (นมแมวซ้อน) มีลักษณะเป็น ไม้พุ่มมีไหลหรือไม้เถาเนื้อแข็ง ไม้พุ่มรอเลื้อยที่อาศัยไม้อื่นที่อยู่ใกล้เคียงพยุงตัวขึ้นไปที่สูง อาจยาวได้ถึง 30 ม.

มีขนสั้นนุ่มตามกิ่งอ่อน ใบอ่อน เส้นแขนงใบด้านล่าง ก้านใบ กลีบเลี้ยงและกลีบดอก และแผ่นใบด้านล่างมีขนสั้นสีน้ำตาลอ่อน-ขาวขึ้นปกคลุมหนาแน่น เปลือกต้นเรียบ เป็นสีเทาดำ เปลือกเหนียว เนื้อไม้แข็ง ปลายกิ่งมีหนามแข็งกระจายห่างๆอยู่ทั่วลำต้น

ต้นนมวัว (นมแมวซ้อน)
image : กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ [1]

ใบนมวัว (นมแมวซ้อน) ใบเดี่ยวออกเรียงสลับสองด้านในระนาบเดียวกัน ลักษณะของใบเป็นรูปไข่กลับแกมขอบขนาน หรือรูปหอกกลับแกมขอบขนาน ยาว 10–17 ซม. ปลายใบเป็นติ่งแหลม โคนใบมนหรือเว้าเล็กน้อย

ส่วนขอบใบเรียบ ส่วนที่ค่อนไปทางปลายใบจะมีขนาดกว้างกว่าส่วนที่ค่อนมาทางโคนใบ ใบมีขนาดกว้างประมาณ 5-7 ซม. และยาวประมาณ 12-18 ซม. หน้าใบเกลี้ยง ท้องใบมีขน ก้านใบยาวประมาณ 5 มม. พองเล็กน้อยและมีขนสีน้ำตาลปกคลุม ใบอ่อนมีขนนุ่มทั้งสองด้าน

ดอกนมวัว (นมแมวซ้อน) ดอกสวย กลิ่นหอม
image : กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ [1]

ดอกนมวัว (นมแมวซ้อน) ดอกเดี่ยว หรือออกดอกเป็นช่อดอกออกตามซอกใบหรือปลายกิ่ง มีหนึ่งหรือหลายดอก ดอกมีลักษณะห้อยลง ก้านช่อดอกเรียว ก้านดอกยาว 2–4 ซม. ใบประดับรูปไข่กว้าง ยาว 2–3 มม. ร่วงเร็ว กลีบเลี้ยงสีเขียวรูปไข่ มี 3 กลีบ กลีบเลี้ยงรูปไข่กว้าง ยาว 3–3.5 มม. มีขนาดกว้างและยาวประมาณ 0.5 ซม. มีขนนุ่มสีน้ำตาลขึ้นหนาแน่น

ดอกนมวัว (นมแมวซ้อน) ดอกสวย กลิ่นหอม
image : กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ [1]

ดอกเป็นสีเหลือง สีชมพูอ่อน หรือสีเหลืองอมชมพู ดอกสีขาว สีครีมอมชมพู กลีบดอกมี 6 กลีบ แบ่งออกเป็น 2 ชั้น ชั้นละ 3 กลีบ วงในขนาดเท่า ๆ หรือเล็กกว่าวงนอกเล็กน้อย

กลีบดอกบางเป็นรูปไข่หรือรูปไข่กลับ รูปไข่กว้าง-ค่อนข้างกลม ปลายกลีบดอกแหลม ขอบกลีบดอกบิดเป็นลอนหรือเป็นคลื่น มีขนาดกว้างประมาณ 2 ซม. ยาวประมาณ 2.5-3.5 ซม.

ดอกนมวัว (นมแมวซ้อน) ดอกสวย กลิ่นหอม
image : กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ [1]

ด้านนอกกลีบมีขนนุ่ม โคนด้านในของกลีบวงในเกลี้ยง มีต่อม 2 ต่อม เกสรเพศผู้ยาวประมาณ 1.5 มม. มีประมาณ 25 คาร์เพล มีขนสั้นนุ่ม ดอกมีกลิ่นหอมอ่อน ๆ

ออกดอกในช่วงปลายฤดูร้อนถึงต้นฤดูฝน ช่วงประมาณเดือนมีนาคม-กรกฎาคม ดอกจะบานแล้วโรยภายในวันเดียว ช่วงกลางวันหอมอ่อน และหอมมากในช่วงเย็นถึงกลางคืน

ผลนมวัว (นมแมวซ้อน) ผลเป็นผลกลุ่ม มีขนสั้นนุ่ม สุกสีแดง ผลติดเป็นกลุ่ม มีผลย่อยประมาณ 10–20 ผล/กลุ่ม ผลย่อยมีลักษณะเป็นรูปกระสวยหรือรูปทรงกระบอก รูปรี-ขอบขนาน ยาว 1.5–2 ซม. มี 1-3 กระเปาะ

ผิวผลเรียบ ผลสดเป็นสีเขียว เมื่อสุกแล้วจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองจนถึงสีส้มแดง มีรสหวาน ภายในมีเมล็ดขนาดเล็ก 1-2 เมล็ด

ผลนมวัว (นมแมวซ้อน)
image : กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ [1]

ประโยชน์ นมวัว (นมแมวซ้อน)

ประโยชน์ ผลสุกมีรสหวาน ใช้รับประทานได้ นิยมใช้ปลูกเป็นไม้ประดับในสวนไม้หอม โดยทำรั้วหรือซุ้มให้อยู่เป็นเอกเทศ เหมาะสําหรับปลูกประดับรั้ว ซุ้มไม้เลื้อย ปลูกประดับให้ร่มเงา ดอกสวยงาม มีกลิ่นหอม ออกดอกจํานวนมากทยอยบานไล่เรียงกันเป็นเวลานาน

สรรพคุณ นมวัว (นมแมวซ้อน)

สรรพคุณ นมวัว (นมแมวซ้อน) ใช้ลำต้นหรือรากนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาบำรุงน้ำนมขณะอยู่ไฟของสตรี

ผลนมวัว (นมแมวซ้อน)
image : กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ [1]

วิธีปลูกและการขยายพันธุ์

การขยายพันธุ์ ต้นนมวัว (นมแมวซ้อน) การขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ด ตอนกิ่ง และแยกเอาไหลที่ขึ้นรอบๆต้นเดิมมาปลูก

อ้างอิง