Skip to main content

โมกเครือ 'ชะลูดจันดี' ไม้เฉพาะถิ่นไทย Kamettia chandeei

ชะลูดจันดีเป็นไม้เลื้อย ลำต้นและกิ่งแก่มีเปลือกเป็นคอร์กหนา กิ่งอ่อนทุกส่วนมียางขาว มีช่องอากาศกระจายทั่วไป ใบเดี่ยว เรียงเป็นวงรอบ 3 ใบ หรือพบบ้างที่เรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปรีแกมรูปขอบขนาน แผ่นใบบาง เกลี้ยงทั้ง 2 ด้าน ช่อดอกออกที่ปลายกิ่ง ดอกสีขาว กลีบดอกโคนเชื่อมติดกันเป็นหลอดแคบ ปลายหลอดแยกเป็น 5 แฉก

ดูเพิ่มเติม.. ไปที่ร้านค้า

โมกเครือ ชะลูดจันดี Kamettia chandeei

ชะลูดจันดี (โมกเครือจันดี)

ไม้เลื้อย 'ชะลูดจันดี' ชื่อวิทยาศาสตร์ คือ Kamettia chandeei D.J.Middleton เป็นไม้เลื้อยในสกุลโมกเครือ Kamettia ซึ่งอยู่ในวงศ์ Apocynaceae.

ชื่อสกุล "Kamettia" อยู่ภายใต้วงศ์ย่อย Rauvolfioideae มี 2 ชนิด อีกชนิดคือ K. caryophyllata (Roxb.) Nicolson & Suresh ที่ใบและกลีบเลี้ยงกว้างและสั้นกว่า โคนใบมนหรือกลม พบที่อินเดีย คล้ายกับสกุล Alyxia ที่เป็นไม้เถาและใบเรียงรอบข้อเหมือนกัน แต่เมล็ดในสกุล Kamettia มีปีก ชื่อสกุลเข้าใจว่าเป็นชื่อสถานที่หรือภูเขาในอินเดีย "Kamet"

คำระบุชนิดในชื่อพฤกษศาสตร์ "chandeei" ตั้งให้เป็นเกียรติแก่นายจันดี เห็มรัตน์ เจ้าหน้าที่หอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ผู้มองเห็นพืชชนิดนี้เป็นคนแรก ระหว่างการสำรวจทางพฤกษศาสตร์

โมกเครือ ชะลูดจันดี Kamettia chandeei

ถิ่นกำเนิดของ'ชะลูดจันดี' เป็นพืชเฉพาะถิ่นของไทย (endemic) พบทางภาคตะวันตกเฉียงใต้ ในป่าดิบแล้งและป่าดิบชื้น ที่ความสูงจากระดับทะเล 200-740 ม. ในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน จ.เพชรบุรี พบในป่าดิบบริเวณทางเข้าน้ำตกทอทิพย์ และ จ.ประจวบคีรีขันธ์ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูวัว จ.บึงกาฬ และ อุทยานแห่งชาติภูลังกา จ.นครพนม ตีพิมพ์เป็นพืชชนิดใหม่ของโลกในวารสาร Thai Forest Bulletin (Botany) เล่มที่ 33 หน้า 75-80 ปี 2005

ไม้เถา ยาวได้ถึง 12 ม. ส่วนต่างๆ มีน้ำยางขาว ลำต้นแก่เป็นคอร์ก กิ่งอ่อนมีช่องอากาศ ใบเรียงรอบข้อ 3 ใบ หรือเรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปขอบขนาน ยาว 5.5–10.5 ซม. แผ่นใบเกลี้ยง ก้านใบยาว 0.6–1 ซม.

ช่อดอกแบบช่อกระจุกซ้อน ออกที่ปลายกิ่ง ยาว 3.5–14 ซม. ใบประดับรูปใบหอก ยาว 2–4 มม. ก้านดอกยาว 3–4 มม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปขอบขนานแกมรูปไข่ ยาวประมาณ 2.5 มม. ดอกสีขาว กลีบเรียงซ้อนทับด้านซ้ายในตาดอก หลอดกลีบดอกด้านนอกสีน้ำตาลแดง ยาว 1.2–1.6 ซม. มี 5 กลีบ รูปใบหอกแกมรูปไข่ ยาว 1.2–1.8 ซม.

โมกเครือ ชะลูดจันดี Kamettia chandeei

เกสรเพศผู้ติดเหนือโคนหลอดกลีบดอกประมาณ 5 มม. ก้านชูอับเรณูสั้น อับเรณูยาวประมาณ 2.5 มม. ไม่แนบติดก้านเกสรเพศเมีย รังไข่เกลี้ยง ก้านเกสรเพศเมียยาว 1–3.5 มม. รวมยอดเกสร 

ผลเป็นฝักคู่ รูปกระสวย เกลี้ยง มีช่องอากาศ ยาวได้ถึง 20 ซม. เมล็ดรูปแถบ แบน ยาวประมาณ 1.5 ซม. รวมปีกทั้งสองข้าง

ปัจจัยการคุกคาม เกิดจากถิ่นอาศัยในป่าถูกแผ้วถางทำให้เกิดความเสื่อมโทรม การประเมินสถานภาพตามเกณฑ์ IUCN (2001) อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง

ที่มาข้อมูลและภาพถ่าย โดย กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช.