Skip to main content

การปรับปรุงพันธุ์บอนสี วิธีการผสมพันธุ์บอนสี สายพันธุ์ใหม่ๆ

การปรับปรุงพันธุ์บอนสี ผู้ปลูกเลี้ยงบอนสี ส่วนใหญ่นิยมปรับปรุงพันธุ์บอนสี ด้วยวิธีการผสมพันธุ์บอนสี เพื่อให้ได้ต้นบอนสีสายพันธุ์ใหม่ ๆ

ดูเพิ่มเติม.. ไปที่ร้านค้า

การปรับปรุงพันธุ์บอนสี วิธีการผสมพันธุ์บอนสี

การปรับปรุงพันธุ์ วิธีผสมพันธุ์บอนสี

บอนสีเป็นไม้ประดับในกลุ่มไม้ใบ Foliage ที่กำลังได้รับความนิยมสูงมาก ก่อนที่จะรู้จักการปรับปรุงพันธุ์บอนสี นักปรับปรุงที่ดีจะต้องทราบถึงลักษณะของต้นบอนสีที่ดี การกำหนดเป้าหมายของลูกผสมที่ต้องการ การจัดหาต้นพ่อแม่พันธุ์ ตลอดจนการผสมพันธุ์บอนสี และการเพาะเมล็ดบอนสีลูกไม้ใหม่

ลักษณะของต้นบอนสีที่ดี

ลักษณะของต้นบอนสีที่ดีจะต้องมีคุณสมบัติที่สำคัญ 6 ประการ ได้แก่

  1. ความสม่ำเสมอของรูปใบบอนสี ใบบอนสีมีลักษณะของใบแตกต่างกัน เช่น ใบไทย ใบยาว ใบกลม ใบกาบ ใบไผ่ ลักษณะใบที่เกิดจากการผสมพันธุ์ใหม่ จะต้องมีความสม่ำเสมอโดยไม่เปลี่ยนลักษณะเป็นอย่างอื่นในต้นเดียวกัน เช่น บอนใบกลม จะต้องกลมตลอดไป
  2. ความดกของใบบอนสี ใบแรกที่ออกงอกมาก่อน จะเรียกว่าใบเบี้ย จะมีความคงทนและไม่ทิ้งใบ ใบที่แตกออกทีหลังเรียกว่า ใบน้องบอนที่มีใบดก ได้แก่ บอนใบยาว ใบไทย ใบบอนที่มีความดกและไม่ทิ้งใบนั้นมีความดกนับจากจำนวน 12 ใบ ขึ้นไป
  3. ความสม่ำเสมอของสีใบบอนสี จะต้องมีความสม่ำเสมอภายในใบ ไม่ทิ้งสีใบของตัวเอง การคงสภาพสีบอนบางชนิด ต้นเล็กใบจะมีสีเขียวเมื่อโตจะมีสีอื่นแซมออกมา และจะมีสีชัดเจนเมื่อบอนนั้นโตเต็มที่ ในวงการบอน เรียกว่า “บอนกัดสี” หรือบอนบางชนิดมีสีพื้นและเป็นส่วนใหญ่บนใบบอนแต่มีสีอื่นแซมออกมาทุกใบเรียกว่า “บอนป้าย” ซึ่งก็ต้องนับบอนป้ายและบอนกัดสีเป็นบอนที่มีความสม่ำเสมอ แต่บอนบางชนิดสีของใบจะกลับไปกลับมาแสดงว่าไม่มีความสม่ำเสมอ
  4. ความสม่ำเสมอของก้านใบ ก้านใบที่ดีจะต้องมีลักษณะก้านที่อวบ แข็งแรง ไม่มีลักษณะก้านเล็กบ้างใหญ่บ้าง และมีความสมดุลกับใบบอน
  5. ความเป็นระเบียบของก้าน ก้านใบที่มีโคนกาบเกาะกันไม่แบะออก ก้านใบจะจัดเองโดยธรรมชาติให้เป็นระเบียบ มองดูสวยงามโดยไม่ให้ใบที่แทงขึ้นมาซ้อนกัน
  6. ความแปลกของบอนสี ได้แก่ แปลกรูปใบ แปลกก้าน และแปลกสี

การปรับปรุงพันธุ์บอนสี ลักษณะของต้นบอนสีที่ดี

การกำหนดเป้าหมายของบอนสีลูกผสม

เพื่อให้ได้ลูกไม้ใหม่ที่ดีและต้องกำหนดว่า ลูกไม้ใหม่ต้องการรูปใบสีใบ สีกระดูก เส้นกาบ ก้านอย่างไร จึงจัดหาพ่อแม่ที่ใกล้เคียงตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ เช่น ถ้าต้องการบอนใบกาบ ควรจัดหาพ่อแม่พันธุ์เป็นบอนใบกาบ เป็นต้น 

การจัดหาพ่อแม่พันธุ์บอนสีพ่อแม่พันธุ์บอนสี จะต้องเป็นต้นบอนสีที่มีขนาดใหญ่ มีความสมบูรณ์เต็มที่มีอายุ 10 เดือนขึ้นไป

เมื่อต้นบอนทิ้งใบ ในช่วงเดือนธันวาคมถึงมกราคม ให้ขุดหัวบอนในช่วงมกราคมถึงกุมภาพันธ์ ขึ้นมาทำความสะอาดนำมาเก็บไว้ในที่ไม่มีแสงแดด อากาศถ่ายเทได้ดี

ปล่อยทิ้งไว้นานประมาณ 3 เดือน ให้นำหัวบอนลงปลูกช่วงเดือนพฤษภาคมในดินที่อุดมสมบูรณ์ หลังจากนั้น1-1.5 เดือน หัวบอน เริ่มมีใบ 1 ใบ หลังจากนั้น15 วัน บอนจะเริ่มออกดอก และดอกจะบาน

การผสมพันธุ์บอนสี

ดอกบอนสีมีลักษณะคล้ายดอกหน้าวัว ดอกมีลักษณะเป็นแท่งมีกลีบดอกหุ้ม เกสรตัวผู้จะอยู่ส่วนบนของดอกที่ยื่นขึ้นในระหว่างกลีบดอกเกสรตัวเมียอยู่ล่างสุด อยู่ในกระเปาะ

ดอกบอนสี วิธีผสมพันธุ์บอนสี

เมื่อดอกบานจานรองดอกจะคลี่เห็นปลีดอกสีขาวเป็นแท่งภายใน 24 เซนติเมตร จะมีละอองเกสรตัวผู้บาน เกสรตัวผู้เมื่อบาน จะมีลักษณะเป็นผงฟู มีละอองเกสรสีเหลืองเกาะอยู่โดยรอบ

ดังนั้น จึงต้องมีการเก็บละอองเกสรตัวผู้ โดยใช้แปรงเล็กอ่อนสะอาด เขี่ยหรือขูดเบาๆ ใส่ขวดทึบแสง เก็บไว้ในตู้เย็นช่องธรรมดา เพื่อเป็นพ่อพันธุ์ผสมในตันตัวเมียต้นอื่น

ละอองเกสรตัวผู้ ที่เก็บไว้สามารถเก็บไว้ได้นาน 30 วัน เกสรตัวผู้ที่เสื่อมคุณภาพจะมีลักษณะเกาะกันเป็นก้อน เกสรตัวเมียจะมีเมือกขัน ๆ หุ้มอยู่โดยรอบเมล็ดสีดำ เกสรตัวเมียจะบานก่อนเกสรตัวผู้ 1 วัน ดังนั้น ในดอกเดียวกันบอนสีจึงไม่สามารถผสมติดได้

ดอกบอนสี เกสรตัวเมีย วิธีผสมพันธุ์บอนสี

ช่วงระยะเวลาที่มีการผสมเกสรให้ได้ผลดี คือ ช่วงที่เกสรตัวเมีย มีกลิ่นหอมในช่วงเวลา 18.00-21.00 น.

ขั้นตอนวิธีการผสมพันธุ์บอนสี

เมื่อดอกบอนสีพร้อมสำหรับการผสมพันธุ์แล้ว ให้ใช้มีดคม กรีดกลีบของกาบหลอดรังไข่เกสรตัวเมีย ให้กว้างพอดี พู่กันจะสอดเข้าไปได้กับช่วงที่พอจะป้ายเกสรตัวผู้ได้พอเหมาะ

วิธีการผสมพันธุ์บอนสี วิธีป้ายเกสร

การป้ายเกสรใช้พู่กันที่สะอาด ปาดเกสรตัวผู้ นำไปป้ายตรงช่องที่กรีดไว้ โดยใช้วิธีป้ายขึ้นที่ยอดเกสรตัวเมีย แล้วใช้ถุงพลาสติกใส เจาะรู 2-3 รู สวมครอบดอกบอนสี เพื่อให้อากาศถ่ายเท และป้องกันแมลงมารบกวน อีกทั้ง เกสรที่ได้จะไม่หล่นออกจากดอกบอนได้

หลังจากผสมแล้ว ห้ามถูกน้ำ จะทำให้เกสรตัวเมียเกิดเชื้อราได้ ดอกเน่าได้ หลังจากผสมแล้ว 7 วัน ถ้าก้านดอกเกสรตัวเมียยังแข็ง ไม่เหี่ยวเน่าไปและรังไข่จะขยายตัวใหญ่ขึ้น แสดงว่าการผสมบอนสีได้ผล

เมล็ดบอนสี จากการผสมพันธุ์บอนสี

ถ้าผสมไม่ติดก้านดอกจะแห้งเหี่ยว หลังจากนั้น 15 วัน เกสรตัวเมียจะมีลักษณะสมบูรณ์และใหญ่ขึ้น เห็นเมล็ดกลมๆ ขนาดพอกับเมล็ดพริกไทยอยู่รอบๆ ก้านเกสรตัวเมีย เมล็ดบอนสีสามารถเก็บได้หลังจากผสมแล้ว 35 วัน

Source : เอกสารวิชาการ เรื่อง "บอนสี" โดย นางอรวรรณ วิชัยลักษณ์ กรมส่งเสริมการเกษตร พิมพ์เมื่อ ปี พ.ศ.2548 ; ภาพ จาก How to Pollinate and Propagate Caladiums