Skip to main content

ต้นไม้: ลุมไซย (ธนนไชย) ลักษณะ ประโยชน์ อาหาร สมุนไพร


★★★★★

ต้นไม้: ลุมไซย (ธนนไชย) ลักษณะ ประโยชน์ อาหาร สมุนไพร

ลุมไซย (ธนนไชย)

ชื่อวิทยาศาสตร์ (ชื่อพฤกษศาสตร์)

ลุมไซย (ธนนไชย) ชื่อวิทยาศาสตร์ ว่า Buchanania siamensis Miq. จัดเป็นพืชในสกุล Buchanania อยู่ในวงศ์มะม่วง (Anacardiaceae) ซึ่งพันธุ์พืชนี้ ทางเราจัดไว้ในกลุ่มสมุนไพร

ชื่อพ้อง (Synonyms)

  • Buchanania pallida Pierre

ชื่อไทย

ชื่อที่เป็นทางการ หรือ ชื่อราชการของพืชชนิดนี้ มีชื่อไทยว่า ธนนไชย (อ้างอิงจากข้อมูลชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย; เต็ม สมิตินันท์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557)

ต้นธนนไชย ยังมีชื่ออื่น ๆ ที่เป็นชื่อพื้นเมือง หรือชื่อท้องถิ่น ว่า พังพวยนก พังพวยป่า ลันไชย (ราชบุรี, ภาคใต้), รวงไซ รางไซ (อุบลราชธานี), ลังไซ (ปราจีนบุรี), ศรีธนนไชย ธนนไชย ลุมไซย (นครราชสีมา) และมีชื่อสามัญ (ภาษาอังกฤษ) ว่า -

ผล: ลุมไซย (ธนนไชย) ลักษณะ ประโยชน์ อาหาร สมุนไพร

นิเวศวิทยา

ต้นลุมไซย (ธนนไชย) ในประเทศไทยพบขึ้นตามทุ่งหญ้า ป่าผลัดใบ และป่าบุ่งป่าทาม ชอบขึ้นในที่โล่งแจ้ง บนที่ราบดินตะกอนหรือพื้นที่ดินเค็ม ที่ความสูงจากระดับน้ำทะเลไม่เกิน 200 ม.

การกระจายพันธุ์

การกระจายพันธุ์ของลุมไซย (ธนนไชย) ในไทยพบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก และภาคตะวันตกตั้งแต่จังหวัดกาญจนบุรีลงมาถึงประจวบคีรีขันธ์ ต่างประเทศพบในลาว เวียดนาม และกัมพูชา

ลุมไซย (ธนนไชย) ออกดอกเดือนไหน

ต้นลุมไซย (ธนนไชย) ออกดอกช่วงเดือนธันวาคม - มีนาคม ผลแก่ช่วงเดือน กุมภาพันธ์ - พฤษภาคม

ยอดอ่อน: ลุมไซย (ธนนไชย) ลักษณะ ประโยชน์ อาหาร สมุนไพร

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของลุมไซย (ธนนไชย)

  • ลักษณะวิสัย: ไม้ต้น สูง 5-10 ม.
  • ลำต้น: เปลือกแตกเป็นร่องตื้นตามยาว-แตกสะเก็ดตามยาว แตกกิ่งเป็นกระจุกรอบข้อ กิ่งอ่อนมีขนสั้นนุ่มสีน้ำตาล
  • ใบ: ใบเดี่ยว เรียงเวียนเป็นกระจุกแน่นช่วงปลายกิ่ง และมักจะชูตั้งขึ้น รูปไข่กลับหรือรูปใบพาย ยาว 4-8 ซม. ปลายมนหรือเว้าตื้น โคนใบสอบ ผิวใบอ่อนด้านล่างมีขนสั้น ใบแก่เกลี้ยง แผ่นใบหนา เส้นแขนงใบข้างละ 9-13 เส้น ก้านใบยาว 1-5 มม. ใบอ่อนสีน้ำตาลแดง
  • ดอก: ช่อดอกแบบแยกแขนง ออกตามซอกใบใกล้ปลายกิ่ง ยาว 4-8 ซม. มีขนสั้นหนาแน่น ดอกขนาดเล็ก สีขาวหรืออมเหลือง ดอกบานกว้าง 3-5 มม. กลีบเลี้ยงและกลีบดอกมีอย่างละ 5 กลีบ
  • ผล: ผลกลมเบี้ยวหรือคล้ายรูปหัวใจ กว้าง 1-1.5 ซม. แบนด้านข้างเล็กน้อย ผลอ่อนสีเขียวอ่อน เมื่อสุกเปลี่ยนเป็นสีชมพู-สีดำ
  • เมล็ด: มีเมล็ดเดียว เมล็ดแข็ง

ประโยชน์

การใช้ประโยชน์ของลุมไซย (ธนนไชย) สามารถนำมาเป็นอาหาร โดยใช้เมล็ดและผลอ่อนกินกับปลาแดกบอง 

สรรพคุณทางสมุนไพร ใช้ยางทารักษาโรคปากเปื่อย แผลร้อนในภายในปาก 

การใช้ประโยชน์ในด้านก่อสร้างหรือเครืองมือ โดยใช้เนื้อไม้ทำแอกไถนา ล้อเกวียน หรือเครื่องมือการเกษตร

*ดูเพิ่มเติม: พันธุ์ไม้ในกลุ่มสมุนไพร พันธุ์ต่าง ๆ ...

อ้างอิง: มานพ ผู้พัฒน์, ปรีชา การะเกตุ, ขวัญใจ คำมงคล และศรัณย์ จิระกร. 2561. ป่าบุ่งป่าทาม ภาคอีสาน. สำนักงานหอพรรณไม้, กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช, กรุงเทพฯ.