ความแตกต่าง มหาพรหม กับ มหาพรหมราชินี...

ความสับสนระหว่าง มหาพรหม กับ มหาพรหมราชินี สองพี่น้องฝาแฝดในสกุลเดียวกัน ที่มีรูปร่างลักษณะหน้าตาของดอกและใบคล้ายกันมาก แต่จริง ๆ แล้ว เป็นคนละชนิดกัน

วันนี้จึงขอนำข้อมูลความแตกต่างกันระหว่างมหาพรหมทั้งสองชนิด ว่าแต่ละชนิดมีจุดจำแนกความแตกต่างกัน อยู่ที่ตรงไหน และแตกต่างกันอย่างไรบ้าง

ความแตกต่างระหว่าง มหาพรหม กับ มหาพรหมราชินี
ภาพ : กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้

ความเหมือนที่แตกต่างระหว่าง มหาพรหม กับ มหาพรหมราชินี

มหาพรหม และ มหาพรหมราชินี เป็นพรรณไม้พื้นเมืองของไทย ที่อยู่ในวงศ์กระดังงา (Family Annonaceae) และอยู่ในสกุลมหาพรหม (Genus Mitrephora) เดียวกัน

มหาพรหมทั้งสองจึงมีลักษณะทางสัณฐานวิทยา (morphology) หรือรูปทรงโดยรวมคล้ายคลึงกัน อาทิเช่น มีขนาดของลำต้นเป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก มีความสูงประมาณ 5-6 ม.

มีใบเรียงสองข้างในระนาบเดียวกัน (distichous) ดอกสีขาว ดอกมีกลิ่นหอม ดอกมีรูปทรงกระเช้า หรือ หมวก (mitreform) คือ มีกลีบดอก 6 กลีบเรียงเป็น 2 ชั้น ชั้นนอกมี 3 กลีบสีขาวกางแผ่ออก ชั้นในมี 3 กลีบ ขอบกลีบประกบติดกันเหมือนกระเช้า และมีผลเป็นแบบผลกลุ่มที่มีผลย่อยแต่ละผลแยกจากกัน

แต่ในท่ามกลางความเหมือนนั้น หากพิจารณาในรายละเอียดแล้ว จะพบว่า ทั้งมหาพรหมและมหาพรหมราชินี มีข้อแตกต่างกัน จนแยกออกเป็นคนละชนิด

ความแตกต่างระหว่าง มหาพรหม กับ มหาพรหมราชินี

นอกจากมีถิ่นกําเนิดที่มีสภาพนิเวศวิทยาแตกต่างกันแล้ว ยังมีข้อสังเกตที่สามารถใช้แยกออกจากกันได้(ปิยะ, 2549) คือ

มหาพรหม

  • มีเปลือกลําต้นหนาสีดํา
  • ใบหนานุ่ม สีเขียวอ่อน มีขนหนานุ่ม ปลายใบแหลม
  • ดอกมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 7-8 ซม.
  • กลีบดอกชั้นในสีเลือดนก
  • ผลย่อยลักษณะกลม ขนาด 1-1.5 ซม.

มหาพรหมราชินี

  • มีเปลือกลําต้นหนาสีน้ำตาลปนเทา
  • ใบบางเหนียวเรียบเป็นมันสีเขียวเข้ม ปลายใบเรียวแหลม
  • ดอกมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 8-10 ซม. ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าดอกมหาพรหม แต่มีกลิ่นหอมอ่อนกว่า
  • กลีบดอกชั้นในสีม่วง
  • ผลย่อยรูปทรงกระบอกยาว 5-5.5 ซม.

ต้นมหาพรหม มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Mitrephora winitii Craib เป็นพรรณไม้ที่ตั้งชื่อให้เป็นเกียรติแก่พระยาวินิจวนันดร ผู้เก็บตัวอย่างพรรณไม้นี้เป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ.2464 จาก จ.ประจวบคีรีขันธ์

มีการตีพิมพ์รายงานในปี พ.ศ. 2465 ระบุว่าเป็นพรรณไม้ถิ่นเดียวของไทยที่หายากและใกล้สูญพันธุ์ (Weerasooriya, 2001) ในปัจจุบันพบว่ามีการกระจายพันธุ์ อยู่ใน จ.ประจวบคีรีขันธ์ จ.เพชรบุรี จ.ราชบุรี และ จ.กาญจนบุรี

ต้นมหาพรหมราชินี มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Mitrephora sirikitiae Weerasooriya, Chalermglin& R.M.K.Saunders เป็นพรรณไม้ที่มีการเก็บตัวอย่างจําแนกชื่อและตั้งชื่อร่วมกัน 3 คน

โดย ดร.ปิยะ เฉลิมกลิ่น นักวิชาการของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ร่วมกับ Dr. Aruna Weerasooriya และ Dr. R. M. K.Saunders นักพฤกษศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยฮ่องกง (Weerasooriya et al., 2006)

ได้ประกาศการค้นพบ ในปี พ.ศ.2547 โดยได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตจากสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ ให้ใช้ชื่อพระนามาภิไธยเป็นชื่อพรรณไม้ชนิดใหม่ว่า "มหาพรหมราชินี" นับเป็นพรรณไม้ถิ่นเดียวของไทย ที่มีถิ่นกําเนิดอยู่เฉพาะใน จ.แม่ฮ่องสอน (ปิยะ, 2547)

เนื่องจากพรรณไม้ทั้งสองชนิด มีดอกดกขนาดใหญ่สวยงาม และมีกลิ่นหอม จึงมีการขยายพันธุ์กันเป็นจํานวนมาก โดยการทาบกิ่งที่ใช้มะป่วนเป็นต้นตอ แล้วนําไปปลูกในพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ จนกล่าวได้ว่า พรรณไม้ทั้งสองชนิดนี้พ้นจากสภาพที่หายากและใกล้สูญพันธุ์แล้ว

สําหรับการปลูกเป็นไม้ประดับที่สวยงาม ควรปลูกลงแปลงกลางแจ้ง ให้มีระยะปลูกห่างจากต้นข้างเคียงอย่างน้อย 2 ม. สามารถปลูกได้ในพื้นที่ราบที่มีอากาศร้อนเหมือนกัน

แม้ว่ามหาพรหมมีถิ่นกําเนิดเดิมจากพื้นที่เขตร้อนในระดับต่ำ และมหาพรหมราชินีมีถิ่นกำเนิดเดิมจากพื้นที่เขตหนาวในระดับสูงก็ตาม ทั้งสองชนิดสามารถเจริญเติบโตได้ดี

มีทรงพุ่มโปร่งเมื่อได้รับแสงแดดทั่วทั้งทรงพุ่ม ถ้าดินปลูกร่วนระบายน้ำดี จะออกได้เต็มต้นอย่างสวยงามในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนพฤษภาคม และจะมีช่วงออกดอกได้ยาวนานมากกว่าในถิ่นกําเนิดเดิมที่ออกดอกบานเฉพาะในเดือนพฤษภาคม

อ้างอิง : หมายเหตุนิเวศวิทยา ปีที่1 ฉบับที่2 เมษายน-มิถุนายน 2550 โดย ปิยะ เฉลิมกลิ่น, พัชรินทร์ เก่งกาจ และ จิรพันธ์ ศรีทองกุล ฝ่ายเทคโนโลยีการเกษตร สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.)

หาซื้อต้นไม้ พันธุ์ไม้ออนไลน์ ซื้อที่ไหนได้บ้าง ..?

ปัจจุบันการซื้อต้นไม้ พันธุ์ไม้ออนไลน์ สามารถหาซื้อได้สะดวกสบายมากขึ้น หาซื้อง่าย ราคาไม่แพง คุณไม่ต้องเสียเวลาออกไปเดินตามหาเองให้วุ่นวาย โดยสามารถดูราคา หรือสั่งซื้อได้ที่ร้านค้าออนไลน์ได้แล้ว สั่งซื้อง่าย จัดส่งสินค้ารวดเร็วและจ่ายเงินปลายทางได้

คลิก! ➨ ไปที่ร้านค้า